Boşanma veya ayrılık sonrasında en çok uyuşmazlık yaşanan konuların başında çocukla kişisel ilişki kurulması gelmektedir. Çocuğun velayetinin anne veya babadan birine verilmesi, diğer ebeveynin çocukla görüşme hakkını ortadan kaldırmaz. Türk hukukunda hem çocuğun hem de velayet sahibi olmayan ebeveynin bu konuda önemli hakları bulunmaktadır.

Özellikle uygulamada “Çocuğumu göremiyorum.”, “Eski eşim çocuğu göstermiyor.”, “Mahkemenin belirlediği görüş günlerine uyulmuyor.” şeklindeki sorunlarla sıklıkla karşılaşılmaktadır.

Bu yazımızda çocukla kişisel ilişki kurma hakkı, mahkemenin değerlendirdiği kriterler, görüş günlerinin nasıl belirlendiği, kişisel ilişkinin değiştirilmesi ve icrası gibi tüm önemli hususları İzmir Boşanma Avukatı bakış açısıyla ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Çocukla Kişisel İlişki Kurma Hakkı Nedir?

Çocukla kişisel ilişki kurma hakkı; velayet hakkına sahip olmayan anne veya babanın çocukla düzenli şekilde görüşebilmesini sağlayan hukuki haktır.

Bu hak yalnızca ebeveyn açısından değil, aynı zamanda çocuğun anne ve babasıyla bağını sürdürebilmesi için tanınmış temel bir çocuk hakkıdır. Mahkemeler karar verirken öncelikle; çocuğun üstün yararını, psikolojik gelişimini, eğitim hayatını, sağlığını, yaşını, anne ve baba ile kurduğu bağı dikkate almaktadır. Dolayısıyla kişisel ilişki düzenlenirken anne veya babanın taleplerinden çok çocuğun üstün yararı esas alınmaktadır.

Kişisel İlişki Kurma Hakkının Hukuki Dayanağı

Türk Medeni Kanunu’nun 323 ve devamı maddelerinde kişisel ilişki düzenlenmiştir. Kanuna göre; Velayet kendisine verilmeyen anne veya baba, çocuğu ile uygun zamanlarda kişisel ilişki kurma hakkına sahiptir.Mahkeme bu ilişkiyi belirlerken tamamen çocuğun menfaatini gözetmektedir.

Velayet Anneye Verildiyse Baba Çocuğunu Görebilir mi?

Evet. Velayet anneye verilmiş olsa bile baba;

• Belirlenen hafta sonlarında,
• Dini bayramlarda,
• Resmi tatillerde,
• Yaz tatillerinde,
• Yarıyıl tatilinde

mahkemenin belirlediği sürelerde çocukla görüşebilir. Anne bu görüşmeleri keyfi olarak engelleyemez.

Velayet Babaya Verildiyse Anne Çocuğunu Görebilir mi?

Evet. Velayet babada olsa bile anne için de kişisel ilişki kurulmasına karar verilir. Türk hukukunda amaç çocuğun her iki ebeveyniyle de bağını korumasıdır.

Mahkeme Görüş Günlerini Nasıl Belirler?

Mahkemeler her dosyayı kendi özelliklerine göre değerlendirir. Özellikle şu kriterler dikkate alınmaktadır:

• Çocuğun yaşı
• Okul durumu
• Anne ve babanın çalışma saatleri
• Tarafların yaşadığı şehirler
• Çocuğun sağlık durumu
• Tatil dönemleri
• Kardeş ilişkileri
• Psikolojik gelişim

Her olay için farklı kişisel ilişki düzeni oluşturulabilir.

Çocuk Kaç Yaşına Gelince Görüş Düzeni Değişebilir?

Çocuğun yaşının ilerlemesiyle ihtiyaçları değişmektedir. Örneğin;

0-3 yaş arası çocuklarda daha kısa süreli görüşmeler,

Okul çağındaki çocuklarda hafta sonu konaklamalı görüşmeler,

Ergenlik döneminde ise daha esnek görüş planları uygulanabilmektedir.

Kişisel İlişki Kurma Hakkı Engellenirse Ne Olur?

En sık karşılaşılan sorunlardan biri budur. Mahkemenin belirlediği görüş günlerinde velayet sahibi ebeveyn;

• Çocuğu teslim etmezse,
• Sürekli mazeret üretirse,
• Telefonla görüştürmezse,
• Adresi gizlerse,
• Çocuğu kaçırırsa hukuki yaptırımlarla karşılaşabilir.

2022 yılında yapılan yasal değişikliklerden sonra çocuk teslimi ve kişisel ilişki işlemleri artık icra daireleri yerine Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri aracılığıyla yürütülmektedir. Böylece süreç çocuk açısından daha az yıpratıcı hale getirilmiştir.

Çocuk Görüşmek İstemiyorsa Ne Olur?

Bu durum çocuğun yaşına göre değerlendirilmektedir. Özellikle ayırt etme gücüne sahip çocukların görüşleri mahkeme tarafından dikkate alınmaktadır. Ancak tek başına “istemiyorum” demesi her zaman kişisel ilişkinin kaldırılması için yeterli değildir.

Mahkeme;

• Pedagog raporu,
• Psikolog değerlendirmesi,
• Sosyal inceleme raporu,
• Uzman görüşleri

ile birlikte karar vermektedir.

Büyükanneler ve Büyükbabalar Çocukla Görüşebilir mi?

Türk Medeni Kanunu bazı istisnai durumlarda; Büyükanne, Büyükbaba, Kardeş, Yakın akrabalar lehine de çocukla kişisel ilişki kurulmasına izin vermektedir. Bunun için çocuğun üstün yararının bulunması gerekir.

Kişisel İlişki Sonradan Değiştirilebilir mi?

Şu durumlarda yeniden dava açılabilir:

• Tarafların başka şehre taşınması
• Çocuğun okulunun değişmesi
• Sağlık sorunlarının ortaya çıkması
• Çocuğun büyümesi
• Görüş düzeninin uygulanamaması
• Ebeveynlerden birinin çalışma saatlerinin değişmesi

Şartların değişmesi halinde mahkeme yeni bir kişisel ilişki düzeni oluşturabilir.

Kişisel İlişki Tamamen Kaldırılabilir mi?

İstisnai durumlarda kişisel ilişki tamamen kaldırılabilir.

Örneğin; Çocuğa şiddet uygulanmas, Cinsel istismar riski, Ağır bağımlılık, Sürekli suç işlenmesi, Çocuğun güvenliğini tehlikeye atan davranışlar gibi ciddi nedenlerin varlığı halinde mahkeme kişisel ilişkiyi sınırlandırabilir veya tamamen kaldırabilir.

Mahkeme Çocuğun Görüşünü Alır mı?

Özellikle belirli bir olgunluğa ulaşmış çocukların görüşü alınmaktadır. Ancak son karar yine çocuğun üstün yararı dikkate alınarak hâkim tarafından verilir.

Çocukla Kişisel İlişki Kurma Davasında Avukatın Önemi

Kişisel ilişki davaları yalnızca hukuki değil, aynı zamanda psikolojik yönü de bulunan hassas davalardır. Dava sürecinde doğru delillerin sunulması, sosyal inceleme raporlarının değerlendirilmesi ve çocuğun üstün yararını ortaya koyan hukuki argümanların etkili şekilde ileri sürülmesi büyük önem taşır.

Özellikle kişisel ilişkinin değiştirilmesi, kaldırılması veya görüş hakkının engellenmesi nedeniyle açılan davalarda uzman desteği, hak kaybı yaşanmaması açısından önemli avantaj sağlar.

İzmir’de açılacak aile hukuku davalarında, alanında deneyimli bir İzmir Boşanma Avukatı ile hareket edilmesi sürecin daha sağlıklı yürütülmesine katkı sağlayacaktır.

Sık Sorulan Sorular

Anne çocuğu babaya göstermeyebilir mi?

Hayır. Mahkeme kararına aykırı şekilde çocuğun sürekli olarak gösterilmemesi hukuki ve cezai sonuçlar doğurabilir.

Baba çocuğu istediği zaman görebilir mi?

Hayır. Görüşmeler mahkeme kararında belirtilen gün ve saatlerde yapılır. Taraflar karşılıklı anlaşarak farklı bir düzen de oluşturabilir.

Çocuk başka şehirde yaşıyorsa ne olur?

Mahkeme ulaşım şartlarını dikkate alarak kişisel ilişkiyi yeniden düzenleyebilir.

Görüş günü değiştirilebilir mi?

Evet. Koşulların değişmesi halinde kişisel ilişkinin değiştirilmesi davası açılabilir.

Çocuk teslim edilmezse ne yapılır?

Mahkeme kararının yerine getirilmesi için Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü nezdinde ilgili başvurular yapılabilir.

Sonuç

Çocukla kişisel ilişki kurma hakkı, yalnızca anne veya babanın değil, aynı zamanda çocuğun sağlıklı gelişimini destekleyen temel bir haktır. Boşanma sonrasında ebeveynler arasındaki uyuşmazlıkların çocuğa yansıtılmaması ve mahkeme kararlarına uygun hareket edilmesi büyük önem taşır.

Kişisel ilişkinin belirlenmesi, değiştirilmesi, sınırlandırılması veya uygulanmasına ilişkin hukuki süreçlerde profesyonel destek almak, hem ebeveynlerin haklarının korunmasına hem de çocuğun üstün yararının gözetilmesine katkı sağlar.