Evlenmenin İptali Davası Nedir? Boşanma Davasından Farkı Nedir ?

Evlenme, Türk Medeni Kanunu’nda belirlenen şartların yerine getirilmesiyle kurulan önemli bir hukuki işlemdir. Ancak bazı durumlarda evlilik, kurulurken mevcut olan hukuka aykırılıklar nedeniyle boşanma ile değil, evlenmenin iptali davası ile sona erdirilebilir.

Özellikle uygulamada birçok kişi evlenmenin iptali ile boşanmanın aynı şey olduğunu düşünmektedir. Oysa bu iki kurum birbirinden tamamen farklıdır.

Bu yazımızda İzmir Boşanma Avukatı olarak;

• Evlenmenin iptali nedir?
• Kimler dava açabilir?
• Mutlak ve nisbi butlan sebepleri nelerdir?
• Dava hangi mahkemede açılır?
• Çocukların durumu ne olur?
• Mal paylaşımı nasıl yapılır?
• Yargıtay uygulamaları
• Sık sorulan sorular

konularını ayrıntılı şekilde ele alacağız.

Evlenmenin İptali Davası Nedir

Evlenmenin iptali davası; evlilik kurulurken kanunda öngörülen geçerlilik şartlarının bulunmaması nedeniyle evliliğin mahkeme kararıyla hükümsüz hale getirilmesini sağlayan aile hukuku davasıdır.

Türk Medeni Kanunu’nun 145-160. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Kanun, evlenmenin iptal sebeplerini Mutlak Butlan ve Nisbi Butlan olarak iki gruba ayırmaktadır.

Boşanmadan farklı olarak;

Evlenmenin iptalinde sorun evliliğin kurulmasında vardır.

Boşanmada ise;

Evlilik geçerlidir ancak sonradan sürdürülemez hale gelmiştir.

Evlenmenin İptali ile Boşanma Arasındaki Fark

Evlenmenin İptali Sebepleri

Kanun iki farklı iptal sebebi düzenlemiştir.

1. Mutlak Butlan Sebepleri

Mutlak butlan kamu düzenini ilgilendirir. Bu nedenle yalnızca eşler değil Cumhuriyet savcısı tarafından da re’sen açılır.
Bu dava, ilgisi olan herkes tarafından da açılabilir. Ancak sona ermiş bir evliliğin mutlak butlanı Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen dava edilemez; fakat her ilgili, mutlak butlanın karar altına alınmasını isteyebilir. Başlıca sebepler şunlardır:

1. Evlenme sırasında eşlerden birinin evli olması

Tek eşlilik ilkesi gereği ikinci evlilik geçerli değildir.Örneğin; Kişi resmi nikâhı devam ederken ikinci kez evlenmişse evlenmenin iptali gündeme gelir. Evliyken yeniden evlenen bir kimsenin önceki evliliği mutlak butlan kararı verilmeden önce sona ermişse ve ikinci evlenmede diğer eş iyiniyetli ise, bu evlenmenin butlanına karar verilemez.

2. Sürekli ayırt etme gücünden yoksun olmak

Akıl hastalığı veya benzeri sebeplerle evlenme anında sürekli ayırt etme gücü bulunmayan kişinin yaptığı evlilik iptal edilebilir. Ayırt etme gücünün sonradan kazanılması veya akıl hastalığının iyileşmiş olması durumlarında mutlak butlan davasını yalnız ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş açabilir.

3. Evlenmeye engel derecede hısımlık

Örneğin; Anne ile oğul, Baba ile kız, Kardeşler, Amca ile yeğen, Dayı ile yeğen vb. arasında evlilik yapılamaz.

4. Evlenmeye engel akıl hastalığı

Resmî sağlık raporuyla evlenmeye engel olduğu belirlenen akıl hastalığı da mutlak butlan sebebidir.

2. Nisbi Butlan Sebepleri

Nisbi butlan yalnızca ilgili eşin korunmasını amaçlar. Her olayda mahkeme somut değerlendirme yapar.

Yanılma (Hata)

Kişi; eşin kimliği, kişiliği, evlenmeye ilişkin temel nitelikleri konusunda ağır yanılgıya düşmüş olabilir. Kişi evlenmeyi hiç istemediği veya evlendiği kişiyle evlenmeyi düşünmediği hâlde yanılarak bu evlenmeye razı olmuşsa veya eşinde bulunmaması onunla birlikte yaşamayı kendisi için çekilmez bir durumasokacak derecede önemli bir nitelikte yanılarak evlenmişse evlilik iptal edilebilir.

Aldatma

Türk Medeni Kanunu m.150 uyarınca özellikle; Eşinin namus ve onuru hakkında doğrudan doğruya onun tarafından veya onun bilgisi altında bir başkası tarafından aldatılarak evlenmeye razı olmuşsa veya davacının veya altsoyunun sağlığı için ağır tehlike oluşturan bir hastalık kendisinden gizlenmişse evlenmenin iptaline sebep olabilir.

Korkutma

Kendisinin veya yakınlarından birinin hayatı, sağlığı veya namus ve onuruna yönelik pek yakın ve ağır bir tehlike ile korkutularak evlenmeye razı edilmiş eş, evlenmenin iptalini dava edebilir.

Evlenmenin İptali Davasını Kimler Açabilir?

Sebebe göre değişmektedir. Mutlak butlanda; eşlerden biri, Cumhuriyet Savcısı, hukuki yararı bulunan kişiler, dava açabilir. Nisbi butlanda ise; genellikle hakkı ihlal edilen eş dava açabilir. Küçük veya kısıtlı, yasal temsilcisinin izni olmadan evlenirse, izni
alınmayan yasal temsilci evlenmenin iptalini dava edebilir. Bu suretle evlenen kimse sonradan onsekiz yaşını doldurmak suretiyle ergin olur, kısıtlı olmaktan çıkar veya eşi gebe kalırsa evlenmenin iptaline karar verilemez.

Dava Açma Süresi

İptal davası açma hakkı, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Evlenmenin iptali davalarında görevli mahkeme; Aile Mahkemesidir.

Aile Mahkemesinin bulunmadığı yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili mahkeme ise; eşlerden birinin yerleşim yeri, davadan önce son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Diğer Haller

-Kadının bekleme süresi bitmeden evlenmesi, evlenmenin butlanını gerektirmez.
-Evlendirmeye yetkili memur önünde yapılmış olan bir evliliğin kanunun diğer şekil kurallarına uyulmaması sebebiyle butlanına karar verilemez.
-Batıl bir evlilik ancak hâkimin kararıyla sona erer. Mutlak butlan hâlinde bile evlenme, hâkimin kararına kadar geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur.

Evlenmenin İptali Davasında Deliller

Mahkemeye sunulabilecek deliller;

• nüfus kayıtları
• sağlık raporları
• hastane kayıtları
• tanık anlatımları
• mesaj kayıtları
• WhatsApp yazışmaları
• sosyal medya kayıtları
• fotoğraflar
• ses kayıtları (hukuka uygun elde edilmişse)
• bilirkişi raporları olabilir.

Evlenmenin İptalinin Sonuçları

Evlenmenin butlanına karar verilirse, evlenirken iyiniyetli bulunan eş bu evlenme ile kazanmış olduğu kişisel durumunu korur.
Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır.

Çocukların Durumu

En çok merak edilen konulardan biri budur. Türk Medeni Kanunu gereğince; Evlenmenin iptal edilmesi çocukların evlilik içi doğmuş olma statüsünü etkilemez. Çocukların soybağı korunur. Velayet, iştirak nafakası ve kişisel ilişki konuları ayrıca değerlendirilir.

Mirasçıların Dava Hakkı

Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara geçmez. Ancak, mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilirler. Dava sonucunda evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş, yasal mirasçı olamayacağı gibi, daha önce yapılmış olan ölüme
bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları da kaybeder.

Evlenmenin İptali Davası Ne Kadar Sürer?

Dosyanın niteliğine göre değişmektedir. Yaklaşık olarak; deliller hazırsa 6-12 ay, bilirkişi ve sağlık raporları gerekiyorsa 1-2 yıl, istinaf ve temyiz süreçleriyle daha uzun sürebilir. Süre; mahkemenin iş yükü, delillerin toplanması ve tarafların usul işlemlerine göre değişiklik gösterir.

İzmir Boşanma Avukatı Desteği Neden Önemlidir?

Evlenmenin iptali davaları, boşanma davalarına göre daha teknik ve ispatı zor davalardır. Davanın doğru hukuki sebebe dayandırılması, hak düşürücü sürelerin kaçırılmaması ve delillerin eksiksiz sunulması büyük önem taşır.

Özellikle İzmir’de görülen aile hukuku uyuşmazlıklarında deneyimli bir İzmir Boşanma Avukatı ile sürecin yürütülmesi; usul hatalarının önlenmesi, hak kayıplarının engellenmesi ve davanın etkin şekilde takip edilmesi açısından önemli avantaj sağlayabilir.

Sık Sorulan Sorular

Evlenmenin iptali ile boşanma aynı şey midir?

Hayır. Boşanma geçerli bir evliliği sona erdirirken, evlenmenin iptali evliliğin kuruluşundaki hukuka aykırılık nedeniyle hükümsüzlük kararı verilmesini sağlar.

Evlenmenin iptali davası herkes tarafından açılabilir mi?

Hayır. Davayı açabilecek kişiler, iptal sebebinin mutlak veya nisbi butlan niteliğine göre değişmektedir.

Evlenmenin iptalinde çocukların hakları etkilenir mi?

Hayır. İptal kararı, çocukların hukuki statüsünü ve soybağını ortadan kaldırmaz.

Evlenmenin iptali davasında tazminat istenebilir mi?

Somut olayın özelliklerine ve tarafların iyi veya kötü niyet durumuna göre tazminat talepleri gündeme gelebilir.

Evlenmenin iptali davası ne kadar sürer?

Mahkemenin iş yükü, delillerin toplanması ve kanun yolları dikkate alındığında süreç genellikle 6 ay ile 2 yıl arasında değişebilmektedir.

Evlenmenin iptali davası, evliliğin kuruluş aşamasında bulunan ağır hukuka aykırılıkların giderilmesini sağlayan özel bir dava türüdür. Boşanma davasından farklı hukuki şartlara ve sonuçlara sahip olduğundan, sürecin Türk Medeni Kanunu hükümleri ile güncel yargı uygulamaları doğrultusunda değerlendirilmesi gerekir. Hak düşürücü süreler, ispat yükü ve usul kuralları bakımından profesyonel hukuki destek alınması, olası hak kayıplarının önlenmesi açısından önem taşır